هر فردى فشار روانى را در زندگى خود تجربه مي كند، كشاورز ساكن در روستا مادرى كه از فرزندان خود مراقبت مى كند، پدرى كه از عهده مخارج زندگى بر نمى آيد، جوانى كه در حال ازدواج است، دانش آموزى كه در فصل امتحانات است فردى كه بدليل بيمارى نياز به درمان دارد و مديرى كه بايد تصميمات مهم اتخاذ كند.
مردم فشار روانى را در سراسر تاريخ تجربه كردهاند، فشار روانى بخشى از زندگى انسان است به طورى كه در هنر و ادبيات تمامى دورهها ثابت شده است.
استرس زمانى است كه شما مي گوييد، در رنجم، تحت فشارم، بيقرارم، عصبانى هستم، ميترسم، پريشانم، نمى دانم چه كارى بايد انجام دهم، ديگر نمى توانم تحمل كنم و تا كى اين وضع ادامه خواهد داشت.
كارشناسان و آگاهان معتقدند كه اين گفتهها نشان مي دهد كه فرد تحت فشار روانى قرار گرفته است.
اين كارشناسان مي گويند: با زبانى سادهتر همه افراد، هم در زمان خوشحالى و هيجانات مثبت و هم در زمان ناراحتى و هيجانات منفى فشار روانى را تجربه مى كنند، اما در هنگام ناراحتى و عصبانيت شدت فشار روانى بالاتر است و گاهى هم به صورت مزمن و طولانى اين حالات ادامه پيدا مى كند.
دكتر «جلال شاكري» روانپزشك مي گويد: به طور كلى آهنگ زندگى سرعت يافته و شايد دلايل اين سرعت را زندگى سنتى، كاهش روابط اجتماعى، كم شدن حمايت اجتماعى، تغيير ارزشها و اعتقادات، عمل نكردن به مفاهيم دينى، رژيم غذايى نامناسب و مصرف بيرويه دارو بيان كرد.
وى اضافه كرد: افراديكه در زندگى با شكستهايى چون فوت همسر، جدايى و طلاق و محدوديت زندگى مواجه هستند در معرض آسيب پذيرى بيشترى قرار دارند.
وى گفت: سالمندان بدليل تجربيات زندگى، كهولت سن، واكنشهاى سوء مرگ عزيزان و از دست دادن استقلال اقتصادى به افراد ديگر جامعه خصوصا فرزندان وابسته مى شوند كه اين عوامل مشكلات جسمى و روانى چون افسردگى و اضطراب را در دوران سالمندى افزايش مى دهد.
«رضا مراد حقيقيان» كارشناس بهداشت روانى مركز بهداشت استان كرمانشاه مي گويد: نشانههاى فشار روانى بر احساسات افكار و رفتارها و جسم اثر مى گذارد.
وى گفت: احساس اضطراب با تحريك پذيرشدن، احساس هراس و ترس، تغييرات خلقى مثل عصبانيت و خشم خود را نشان مي دهد.
وى اضافه كرد: احساس بيارزشى و دست كم گرفتن خود، نداشتن تمركز، نگرانى در مورد آينده، فراموشكارى، ترس از شكست، خجالت زدگى، اشتغال ذهنى با كارهاى روزمره و افكار خود انتقاد گرانه منفى، افكار افسرده ساز هستند.
حقيقيان افزود: فشارهاى روانى بر رفتار به صورت لكنت زبان و ساير مشكلات گفتارى مثل با عجله صحبت كردن، بريده بريده و يا با تن صداى پايين صحبت كردن خود را نشان مى دهد.
وى گفت: خنديدن با صداى بلند و حالت عصبى صدا، افزايش مصرف سيگار، گريه بدون دليل آشكار، ساييدن دندانها روى هم، فقدان ميل جنسى، انزواى اجتماعى افزايش پرخاشگرى، عصبانيت و افزايش تمايلات وسواسى از ديگر موارد فشارهاى روانى است.
وى از علائم فشار روانى بر جسم و تن را تعريق، دستهاى مرطوب، لرزش، خشكى گلو و دهان، تكرر ادرار، سوءهاضمه، استفراغ، سردرد، درد گردن يا پشت ، افزايش ضربان قلب، تيكهاى عصبى، مشكلات خواب، فقدان اشتها و يا پر خورى افراطى عنوان كرد.
حقيقيان گفت: در بعضى از افراد، بيشتر عضلات از فشارهاى روانى متاثر مى شوند و نشانههايى چون سردردهاى مختلف را بوجود مى آورند، در برخى بيشتر سيستم قلبى، عروقى را تحت تاثير فشار روانى قرار ميگيرد و تپش قلب پيدا مى كنند در حاليكه در برخى افراد ممكن است دستگاه گوارش آسيب پذيرتر باشد.
وى افزود: فشار روانى باعث مي شود بدن حالت آمادگى (دفاعي) را به خود گيرد و در نتيجه فشار خون بالا مى رود ضربان خون افزايش مى يابد نظم ضربان قلب تغيير مي كند و احتمال سكته قلبى افزايش پيدا مي كند.
فشارهاى روانى همواره وجود دارند اما چرا برخى افراد با آنها با آرامش بهتر كنار مى آيند و برخى از افراد بدليل فشارهاى روانى دچار آشفتگى مى شوند؟
حقيقيان گفت: افراد صرفا قربانى استرس نيستند بلكه نوع قضاوت، طرز فكر، برداشت و تجارب قبلى خلق و خو و روحيه افراد مى تواند باعث اين تفاوتها باشد.
وى افزود: يادگيرى و شناختن راههاى كاهش تنش مى تواند باعث كاهش اثرات فشار روانى شود و در نتيجه هر فردى قادر خواهد بود با آگاهى، پيش بينى فعاليت و برنامهريزى، بيان خواستهها، كنترل عصبانيت، گذشت، بخشش و حتى اجتناب، ميزان فشار روانى خود را كاهش دهد.
