دهم اکتبر (١٨ مهرماه) روز جهانی بهداشت روان است. فدراسيون جهانی بهداشت روان، که در سال ١٩٩٢ اين روز را بنيان گذارد، شعار امسال را «سلامت جسم و روان در سرتاسر عمر» قرار داده است.
اما اين روزها حفظ سلامت جسم و روان در تمام عمر (اگر نگوييم نشدنی) بسيار دشوار به نظر می رسد: شکايت از افسرده بودن - يکی از شايع ترين عارضه های روانی در جوامع کنونی - به مشخصه ای ثابت از روحيات روزانه بسياری از ما تبديل شده است و مسئولان بهداشتی به طور فزاينده ای از پيامدهای آن ابراز نگرانی می کنند.
آمار ميزان گسترش اختلالات روانی در هر کشور متفاوت است و نهادهای ناظر، براساس ارقام منتشر شده دولتی تحقيقات خود را ادامه می دهند. به تازگی در بريتانيا اعلام شد که ٢٥ درصد از جمعيت اين کشور در طول عمر خود يا به بيماری روانی مبتلا می شوند يا فردی را می شناسند که به اختلال روانی مبتلا شده است.
در ايران، هرچند که جامعه شناسان و روانشناسان نسبت به حاد و اپيدمی شدن مشکلات روانی هشدار می دهند، اما آمار دقيقی از مبتلايان به بيماری روانی و ميزان گسترش آن در گروههای سنی مختلف در دست نيست.
موضوع امسال فدارسيون بهداشت روان دنباله ای از شعار سال ٢٠٠٤، «ارتباط ميان سلامت جسم با روان» (مثلا ارتباط اختلالات روانی و بيماری ديابت، سرطان، امراض عروقی و ايدز) است. اما شعار هر سال هر چه که باشد همواره در دل خود يک مشکل ريشه ای را مطرح می کند: تخيلات و تصورات غلط درباره بهداشت روان و اختلالات آن.
عليرغم تلاش متخصصان روانشناسی در ارائه تعريف درست از بهداشت روان (که به صورت کتاب و مقاله، کنفرانس، برنامه های تلويزيونی و در اختيار عموم قرار می گيرد) هنوز هم وقتی صحبت از سلامت روان به ميان می آيد تصور اين است که فرد «سالم»، فردی سرزنده و خوشحال است و فرد بيمار، مغموم و کز کرده در کنجی از اتاق و يا پريشانی افسارگسيخته در غل و زنجير.
در حالی که افسردگی يا تنش می تواند به صورت پنهانی سالهای زيادی از زندگی فرد را تحت الشعاع قرار دهد و مختل کند.
علائم سالم يا ناسالم بودن روان انسان متعدد است ( که شرح آنها به تفصيل در صدها کتاب و هزاران مقاله آورده شده است) و آنچه يکی را از ديگری مجزا می کند اين است که فرد قابليت سازگاری با محيط، برقرار کردن ارتباطی هماهنگ با ديگران و حل تضادها و تمايلات شخصی به طور منطقی را داشته باشد.
اما سازگاری با محيطی که همواره در حال تحول است امری ساده نيست؛ همينطور برقراری ارتباط با ديگران وقتی که ارزشها و ضروريات اجتماعی نه به تدريج و آرام بلکه به طور جهشی تغيير می کند.
