علل خشونت عليه زنان و راههاى مقابله با آن از ديگاه دو پژوهشگر
1384/08/19
دو پژوهشگر طى مقالهاى با عنوان «خشونت عليه زنان» در همايش زنان و آسيبهاى اجتماعى در كرمان به بررسى علل خشونت عليه زنان و راههاى مقابله با آن پرداختند.
دكتر نيلوفر ميكاييلى عضو هيات علمى گروه روانشناسى و فاطمه سرخياحمدى كارشناس روانشناسى دانشگاه آزاد اسلامى اهواز در اين مقاله خشونت بر عليه زنان را پديدهاى جهانى دانستهاند كه بنا بر ويژگيهاى فرهنگى، اجتماعى و قومى هر زمان و مكان ميتواند به صورتهاى متفاوتى ظاهر شود.
فاطمه سرخياحمدى روز پنجشنبه در همايش زنان و آسيبهاى اجتماعى گفت: وسعت خشونت بر عليه زنان به گستردگى تاريخ بشر است.
وى افزود: خشونت بر عليه زنان تقريبا در تمامى طبقات اجتماعى، اقتصادى، نژادى، سنى و جغرافيايى يافت ميشود هر چند كه اين پديده در ميان برخى از گروهها شايعتر است.
او خشونت را بازتابى از حس پرخاشگرى دانست و گفت: خشونت خانگى نوع خاصى از خشونت است كه در سطح خانواده اعمال و منجر به آسيب يا رنج جسمى، روانى و جنسى ميشود.
وى اضافه كرد: سه عنصر اساسى رفتار، آسيب و جنسيت در انواع خشونت مشاهده ميشود.
او گفت: جنس مسلط غالبا مرد ميباشد و در برخى مواقع زن علاوه بر تحمل خشونت از سوى همسر از طرف پدر و برادر، شوهر و حتى فرزندان پسر نيز مورد خشونت قرار ميگيرد.
اين كارشناس روانشناسى افزود: زنان در زندگى خود چهار شكل خشونت شامل فيزيكى، روانى ، اقتصادى و جنسى را تجربه ميكنند.
وى گفت: خشونت فيزيكى شيوههاى آزار و اذيت جسمانى، ضرب و جرح، كشيدن مو، سوزاندن و هل دادن را شامل ميشود كه اين نوع خشونت ممكن است به شكستن اندامها، نقص عضو و حتى مرگ منجر شود.
او افزود: اين نوع خشونت ممكن است براى همه زنان بدون توجه به نوع تحصيلات، نژاد و وضعيت خانوادگى روى دهد.
وى خشونت روانى را شامل رفتار قلدرانه براى تحقير زن، تهديد به آزار و يا كشتن وى يا افراد خانوادهاش، دشنام، استهزاء، ممنوعيت ملاقات با دوستان و زندانى كردن در منزل برشمرد.
او افزود: اين نوع خشونت موجب بروز روحيه پوچى و يا خود نابودسازى، گريز از مشاركت اجتماعى و اضطراب در زنان ميشود.
وى ندادن خرجى، سوءاستفاده مالى از زن و صدمه زدن به وسايل مورد علاقه او را از جمله موارد خشونت اقتصادى عليه زنان برشمرد و گفت: در بسيارى از كشورهاى زنان نيروى كار بدون مزد و فاقد درآمد هستند و همين عامل زمينهاى براى بروز خشونت اقتصادى نسبت به آنان ميشود بطورى كه در برخى موارد زنان حتى حق دخل و تصرف در اموال خود را نيز ندارند.
وى از استفاده قهرآميز بدون رضايت از زن، اجبار در روابط زناشويى غير متعارف، عدم اجازه استفاده از وسايل پيشگيرى از حاملگى ناخواسته و بيتوجهى به نيازهاى جنسى زن را از نمونههاى خشونت جنسى عليه زنان نام برد.
او سردمزاجى، نارضايتى جنسى و انواع انحرافات را از پيامدهاى اين نوع خشونت در زنان دانست.
وى با اشاره به اين كه آزار جنسى در محل كار در بسيارى از كشورهاى دنيا آمار بالايى دارد گفت: در انگليس از هر ۱۰زن هفت نفر در دوره زندگى شغلى دچار آزار جنسى ميشوند.
اين پژوهشگر افزود: بر اساس تحقيقات انجام شده بر روى ۱۰۰هزار پرونده در سال ۱۳۸۰در ۲۸استان كشور «سال اول ازدواج، دوران تنگناى مالى، تولد فرزندان و ميانسالي» از پرخشونتترين دوران زندگى زنان به شمار ميرود.
وى گفت: بر اساس اين تحقيقات زنانى كه از جانب همسرانشان مورد خشونت قرار ميگيرند پنج برابر بيشتر از ساير زنان در معرض آسيبهاى روانى و خطر خودكشى و شش برابر بيشتر در معرض اختلالات روانى قرار دارند.
او عوامل روانى، فردى، فرهنگى و اجتماعى را در علل خشونت موثر دانست و گفت: در خانوادههايى كه اعتياد به مواد مخدر و الكل، بيكارى و تنش وجود دارد خشونت نيز بيشتر به چشم ميخورد.
اين روانشناس اضافه كرد: مردانى كه از كودكى در خانواده شاهد كتك خوردن زنان خانواده بودهاند در بزرگسالى بيشتر مرتكب خشونت عليه همسران خود ميشوند.
وى گفت: معمولا افراد ناپخته، بيحوصله، وابسته و متزلزل و كسانى كه از احساس بيكفايتى رنج ميبرند بيشتر عليه زنان مرتكب خشونت ميشوند.
او با اشاره به اينكه خشونت، خشونت به بار ميآورد گفت: كودكى كه الگوهاى پرخاشگرى دارد ياد ميگيرد در بزرگسالى رفتار مشابهى نشان دهد.
وى همانندسازى با فرد پرخاشگر، رفتار آزمايشى، ميل مسخ شده براى ابراز مردانگى، مناسبات مردسالارانه، تحمل از طرف زنان و عوامل فرهنگى، محيطى و جغرافيايى را در بروز خشونت عليه زنان موثر ارزيابى كرد.
او با اشاره به تغييرات در نوع خشونت عليه زنان از آن به عنوان خشونت مدرن ياد كرد و افزود: مدرنيسم نه تنها جايگاه اصلى زنان را احيا نكرده بلكه آنها را به شكلهاى ديگرى مورد بياحترامى قرار ميدهد.
وى از تجارت و بهرهبردارى جنسى از زنان، فروش دختران جوان و نوجوان از سوى پدران فقير به مراكز فساد و رونق بازار فيلمهاى غيراخلاقى در غرب به عنوان مصاديقى از خشونت مدرن عليه زنان ياد كرد.
او با اشاره به اين كه خشونت عليه زنان پديدهاى چند وجهى است گفت:
مقابله با آن نيز به درمان چند وجهى نياز دارد.
وى خانواد درمانى، ايجاد خانههاى امن، حمايتهاى قانونى از زنان مورد خشونت، شركت در كلاسهاى آموزشى قبل از ازدواج، مشاوره ازدواج، افزايش آگاهى مردان و زنان از طريق جلسات آموزشى و تاكيد بر آموزههاى دينى را در پيشگيرى از خشونت عليه زنان موثر دانست.
