استفاده از عطر و عصاره گل هاى خوش بو، ريشه در تاريخ اقوام و فرهنگ هاى باستانى دارد. در طول تاريخ، همواره تمدن هاى بزرگ و حتى جامعه هاى كوچك و قبايل بدوى از رايحه گل ها و گياهان معطر و ساير مواد خوشبو در طبيعت به منظور حفظ سلامت و تقويت و تأمين قواى جسمانى و روحى خود و همچنين براى تسلط و نفوذ در انسانها و نيروهاى طبيعت، در درمان هاى طبيعى استفاده مى كرده اند.
در مصر باستان از عصاره گياهان معطر مانند گل رز، برگ درخت سدر، سروكوهى ، صمغ چوب صندل و صمغ درخت مر و كندر و مواد معطر ديگرى مانند مشك عنبر، عود و ... براى مصارف آرايشى، حفظ بهداشت و سلامت عاطفى بهره مى گرفته اند. اين مواد در آيين هاى مذهبى و موميايى كردن اجساد مردگان نيز كاربرد داشته است. در هند باستان نيز گياهان معطر در زندگى روزمره و در آيين ها و مراسم مذهبى جهت ارتقاى مدارج روحانى كاربرد داشته و از عطر گل هاى رز و ياسمن، و بخور صندل در معابد و مكان هاى مقدس استفاده مى شده است.
در ديگر كشورهاى باستانى مانند يونان و روم نيز استفاده از رايحه هاى طبيعى كاربرد فراوان داشته است. در اين كشورها علاوه بر مصارف آرايشى و بهداشتى ، از روغن هاى گياهى براى معطرساختن بدن، همچنين براى ماساژ درمانى و حمام ها و بخورهاى آرامش بخش جهت تقويت و حفظ انرژى و دستيابى به سلامت جسمانى و عاطفى بهره مى گرفته اند.
در ايران باستان نيز علاوه بر موارد گفته شده ، از انواع مواد معطر در مراسم آيينى - مذهبى و در عبادتگاهها استفاده مى كرده اند.
برخى از انسان شناسان معتقدندكه ظهور فرهنگهاى باستانى را مى توان با تولد انواع آيين ها مرتبط دانست و جالب آن كه استفاده از انواع رايحه هاى خوشبو نيز همزمان با پيدايش آيين ها متداول گرديده است. در مراسم و مناسك آيينى كه براى پرستش خداوند و يا برگزارى جشن هاى شكرگزارى و نيز شفاى بيماران برگزار مى شده است، سوزاندن مواد معطر بخشى از آيين ها بوده است كه چنين كارى براساس اين باور شكل گرفته كه رايحه هاى معطر پخش شده در فضا، باعث تلطيف هوا، كسب انرژى هاى مثبت و از بين رفتن انرژى هاى منفى و عوامل بيمارى زا مى گردد و حالتى از آرامش و خلسه روحانى و معنوى را در افراد به وجود مى آورد. به علت همين اثرات آرام بخش، رفته رفته زمينه هاى استفاده از مواد معطر در اجتماعات و خانواده ها همگانى شده است.
چگونگى اثربخشى رايحه ها بر سيستم هاى بدن:
رايحه ها (عطر گل ها و ساير مواد طبيعى معطر)، گيرنده هاى عصبى بويايى را تحريك مى كنند و پيام هاى دريافت شده توسط اين گيرنده ها (احساس بوى خوش) به منطقه «ليمبيك» در مغز مى رسد. در اين منطقه پيام هاى بويايى درك و كدبندى شده و در حافظه مربوط به هر بو ذخيره مى شود و بر رفتار جسمانى و عاطفى ما اثر مى گذارد.
تأثير بو بر سيستمهاى هورمونى و دفاعى:
«بوها» مى توانند بر روند ساخته شدن هورمون ها، گرايش هاى شخصى، حرارت بدن ، سطح هورمون ها، ساخته شدن انسولين، سوخت و ساز بدن، سطح هورمون استرس، هورمون هاى جنسى، سيستم دفاعى بدن، افكار و واكنش هاى آگاهانه اثر بگذارند. بوها با تحريك مغز، در ترشح انتقال دهنده هاى عصبى «نوروترنسميترها» باعث حالات روانى خاصى مى گردند.
استفاده از مواد معطر در انسان احساس سلامت، سرخوشى و حالت خوشنودى و خرسندى به وجود مى آورد. اين مواد مى توانند استرس و درد را كاهش داده و باعث تعادل عاطفى شوند.
تنفس مواد خوشبو علاوه بر تحريك پياز بويايى، به درون ريه ها رفته و به مولكول هاى اكسيژن مى چسبند و به تبع آن به درون خون راه يافته و باعث خود بهبودى و خود درمانى اعضا و بافت هاى بدن مى شوند.
علاوه بر اينها رايحه هاى معطر از طريق ماساژهاى موضعى پوستى به درون مايع بين سلولى زيرپوست نفوذ مى كنند و از اين طريق وارد جريان خون شده به اعضاى مختلف و سيستم هاى لنفاوى بدن مى رسند و بر سيستم دفاعى تأثير مى گذارند.
امروزه، روانشناسان، در درمان بيمارى هاى روانى، استفاده از روغنهاى گياهى معطر را به شكل هاى مختلف توصيه مى كنند؛ حتى در درمانگاهها و بيمارستانها مواد خوشبو كننده فضا را به صورت اسپرى در هوا مى پاشند تا باعث آرامش وآسايش روانى بيماران شود.
رايحه درمانى، به طور طبيعى، انرژيهاى درمانى و شفا دهنده بدن را به فعاليت واداشته و باعث سلامت جسمى و فكرى مى شود و از اين طريق به كارايى بهتر و بيشتر ذهن و سيستم دفاعى كمك كرده و موجب بهبود كيفيت زندگى مى شود.
