آرزوى هر پدر و مادر آن است كه فرزندشان راحت به خواب رفته، خواب شيرين داشته و صبح، بشاش و خندان از خواب برخيزد و هنگامى كه اين سيكل به هر دليل به هم مى خورد، در حقيقت خواب شيرين از پدر و مادر نيز سلب خواهد شد. بسيارى از والدين با اين مشكل مواجه گرديده و دچار دستپاچگى و نگرانى مى گردند، اگرچه كه خود در پاره اى از موارد در به وجود آوردن آن نقش دارند. البته موضوع بى خوابى و بدخوابى كودكان به زمان دبستان محدود نگرديده بلكه بايد از اولين روزهاى زندگى طفل، والدين با طرح و ساعات طبيعى خواب وى آشنا گردند تا در اين تشخيص اشتباهى رخ ندهد.
علائم اختلال
طرح خواب كودكان در سنين مختلف، تفاوت مى يابد و اكثر اوقات، والدين عزيز به دليل ناآشنايى با اين طرح، كودك خود را دچار بى خوابى اطلاق نموده و در بسيارى موارد از طبيب خود درخواست تجويز داورى خواب آور مى نمايند.
طرح خواب كودكان در زمان نوزادى كاملاً با اطفال بزرگتر متفاوت است و يك نوزاد، اكثر اوقات روز را در خواب به سر مى برد. گاهى اوقات، مادر با ناديده انگاشتن چرت زدنهاى نوزاد در روز، اين را جزء خواب وى به حساب نياورده و او را بى خواب و بدخواب تصور مى نمايد.
گاهى اوقات، دليل بى قرارى و بدخوابى و گريستنهاى نوزاد، ناآشنايى مادر با طرز صحيح شيردادن وى و حفظ نظافت جسمانى اش است كه با رفع اين مشكلات، خواب وى منظم خواهد شد. طبيعى است كه يك نوزاد چندين بار طى خواب شبانه از خواب برخاسته و گريه كند و با شيرخوردن آرام شود و به خواب رود.
طى دوران شيرخوارگى، هرچه به يك سالگى نزديكتر شويم تعداد برخاستن هاى طفل از خواب شبانه كمتر مى شود. در حدود سنين مدرسه، طرح خواب كودك به بزرگترها شبيه تر مى گردد؛ با اين تفاوت كه آنها به ساعات خواب بيشترى نياز دارند.
يكى از مسائل ايجادكننده مشكل در خواب كودكان، حل نشدن استرس هاى روزانه آنان مى باشد كه با همراه بردن اين مشكلات به رختخواب، دچار كابوس شبانه يا وحشت شبانه خواهند شد.
اختلاف بين والدين، وجود بيمارى افسردگى در كودك و بيماريهاى جسمانى از جمله بيماريهاى تيروئيدى و بعضى اختلالات خونى هم ممكن است در كودك، اختلال خواب توليد كنند.
روشهاى پيشگيرى از اختلال و درمان هاى اوليه و در دسترس
كودكان دبستانى را بايد در اواسط شب وادار به خوابيدن نموده و اجازه ندهيم همراه بزرگترها تا آخرين ساعات شب به ديدن تلويزيون بپردازند زيرا در غير اين صورت لطمه شديدى به زندگى تحصيلى آنها وارد خواهد شد.
بايد بزرگترها و خصوصاً مادر سعى نمايند كه ساعات قبل از خواب طفل با آرامش بيشترى توأم گردد. مادر مى تواند قبل از خواب به طفل كمك نمايد تا مشكلات روزانه خود را كه مثلاً در مدرسه براى وى پيش آمده است، براى او شرح داده و سپس سعى در توضيح راه حل رفع اين مشكلات نمايد. يكى از طرق برطرف كردن بى خوابى اطفال، ممانعت آنان از ديدن برنامه هاى مهيج تلويزيون در آخر شب و نيز يك حمام گرم و سريع، قبل از خواب مى باشد.
بايد ترس از تاريكى و دزد و جادوگر و ساير مسائلى را كه به طور طبيعى موضوعات ترس كودكان را تشكيل مى دهند براى طفل حلاجى نمود تا اين گونه ترسها مانع به خواب رفتن طفل نگردند.
گاهى طفل از ديدن درختهاى تنومندى كه جلوى پنجره اطاق خواب وى قرار گرفته اند توهم اشباح مى كند و دچار وحشت از به خواب رفتن مى گردد كه بايد با قرار دادن بستر وى در سوى ديگر اطاق، مسئله را حل نمود.
اگر كودك درخواست نمايد كه چراغ خواب پرنورى در اطاقش روشن باشد بايد خواسته اش را برآورده نمود. اگر كودك نيمه شب به اطاق پدر و مادر آمد و بخواهد در كنار آنها استراحت كند بايد او را آرام نموده اما پس از خوابيدن به آرامى او را دوباره به اطاقش برگردانيم. گاهى اوقات كودك در اوايل يا اواسط شب با فرياد زدن از خواب مى پرد و وقتى به سراغش برويم او را به شدت مضطرب مى يابيم كه بايد پس از بغل كردن و آرام ساختن وى، دوباره سعى در خواباندن او نمائيم.
در چه صورت بايد به پزشك مراجعه نمود
در برخى موارد، اين اختلالات خواب، كابوس شبانه يا وحشت شبانه را تشكيل مى دهند كه ممكن است نياز به تجويز داروهايى خاص به طور موقت داشته باشد.
هرگز سعى نكنيد در مورد كودكان آشفته و بى خواب از خوددرمانى استفاده كنيد زيرا بسيارى از داروهاى آرام بخش و خواب آور در كودكان توليد اختلال رشد و اشتها و بسيارى عوارض ديگر نموده و به علاوه اگر اختلال خواب نشانى از يك بيمارى زيربنايى جدى اعم از جسمى يا روانى بوده باشد موجب مخفى ماندن آن و عواقب خطرناكترى خواهد شد.
به طور خلاصه در بسيارى از موارد كه والدين فرزند خود را بى خواب تصور مى نمايند واقعيت چنين نبوده و نيز بسيارى از اين موارد با رعايت موازين ساده فوق، قابل پيشگيرى و رفع خواهد بود.
