استرس پاسخ بدن براى دفاع از خود است. اين طبيعت بدن در فوريتها مانند کنار رفتن از سر راه ماشينى که بسرعت نزديک میشود، خوب است اما اگر به مدت طولانى ادامه پيدا کند اثرات سوئى بر بدن اعمال میکند بطورى که ممکن است بدن به هر محرک و تغيير عادى در زندگى روزانه عکس العمل نشان دهد.
در اين شرايط ممکن است حتى زمانى که ماشينى به شما نزديک میشود و عليرغم اينکه میخواهيد از سر راه آن کنار برويد قادر به اين کار نباشيد.
علت اين است که بدن شما پيوسته در حال واکنش است و جايى براى نگهداشتن اين همه انرژى اضافى ندارد و لذا دچار اضطراب، نگرانى و عصبى میشويد.
چه عواملى باعث استرس می شوند؟
هر نوع تغيير اعم از خوب و بد میتواند باعث ايجاد تنش در شما شود. عوامل استرس زا براى افراد مختلف فرق میکند.
براى مثال بازنشستگى ممکن است براى شخصى استرسزا باشد در حاليکه ديگرى را دچار استرس نکند.
بطور کلى هر رويدادى که نوعى تغيير وضعيت باشد و تاثير جديدى بر زندگى داشته باشد ممکن است استرسزا باشد.
اين تغييرات شامل تغيير يا از دست دادن شغل، بيماری، از دست عزيزان، ازدواج يا طلاق، پيشرفت شغلی، صدمه ديدن، مشکلات مالی، جابجايی، بچه دار شدن و بسيارى علل ديگر میباشد.
استرس چه تاثيرى بر سلامت میگذارد؟
مسلما استرس میتواند به سلامت انسان آسيب برساند و در صورت عدم آشنايى با روشهاى مقابله با آن يا يک مشکل يا بيمارى موجود را بدتر کند. علائمی که به هنگام استرس بروز میکند عبارتند از :
اضطراب، کمر درد، يبوست يا اسهال، خستگى يا رخوت، سردرد، فشار خون بالا، بيخوابی، مشکل در روابط با ديگران، تنگى نفس، گرفتگى گردن، ناراحتى معده، از دست دادن يا افزايش وزن، احساس غم و اندوه يا گريه زياد، از دست دادن علاقمندى به امور، احساس گناه، ناامیدى يا پوچى فکر در باره مرگ يا خودکشی، خواب زياد يا عدم توانائى براى به خواب رفتن و يا در خواب ماندن، مشکل در عطف توجه به امور و تصمیم گيری، و دچار شدن به دردهائى که با درمان بهبود نمیيابند.
چگونه با استرس مقابله کنيم؟
افسردگى را میتوان با مشاوره، دارو و يا به کمک هر دو روش درمان کرد. مراقبت مناسب، ورزش منظم و خوردن غذاهاى سالم نيز حائز اهمیت است.
در صورت شديد نبودن افسردگى ممکن است مشاوره به تنهائى موثر واقع شود.
- خود را از ديگران جدا نکنيد با افراد مورد علاقه و دوستان، راهنماى مذهبی، و پزشک خانوادگيتان در ارتباط باشيد.
- در اين دوران از اخذ تصمیمات مهم زندگى (مثلا درباره جدائى يا طلاق) خوددارى کنيد. شايد نتوانيد درست فکر کنيد بنابراين تصمیمات درستى نخواهيد گرفت.
- بخاطر افسردگی، خودتان را سرزنش نکنيد. شما مسبب آن نيستيد.
- از اينکه هم اکنون احساس خوبى نداريد ناامید نشويد. صبور باشيد.
- تسليم نشويد.
- هر روز ورزش کنيد تا انرژى بيشترى کسب نموده و احساس بهترى داشته باشيد.
- رژيم غذائى متعادل و سالم داشته باشيد و سعى کنيد به اندازه کافى بخوابيد.
- طبق دستور پزشک براى مشاوره مراجعه کنيد و يا داروهاى توصيه شده را مصرف نمائيد. در صورت عدم مصرف صحيح و به موقع، داروها تاثيرى نخواهند داشت.
- اهداف کوچکى را براى خود تعيين کنيد چرا که ممکن است انرژى کمترى داشته باشيد.
- خود را تشويق کنيد.
- هر چه میتوانيد در مورد افسردگى و درمان آن کسب اطلاع کنيد.
- در صورت خطور افکار خودکشى به مغزتان فورا پزشک معالج و يا مرکز بهداشت محلى را مطلع سازيد.
افسردگى چگونه درمان میشود؟
داروهاى ضد افسردگى نيز مانند اکثر داروها میتوانند اثرات جانبى داشته باشند اما همه افرادى که اين داروها را مصرف میکنند به اثرات جانبى دچار نمیشوند. اثرات جانبى به نوع داروى انتخابى توسط پزشک بستگى دارد.
برخى از اين داروها باعث خشکى دهان، يبوست، ديد تار، احساس خلاء، مشکلات مثانه، خستگی، خوابآلودگی، سرگيجه، لرزش دست، تپش قلب يا افزايش وزن میشوند.
اگر يکى از اثرات جانبى دارو موجب آزار بيمار شود لازم است با پزشک در اين مورد صحبت کند.
با تاثير دارو فرد بهتر به خواب میرود. اشتها و انرژى بيشترى خواهد داشت.
درباره آينده نيز احساس بهترى میکند. کمتر غمگين میشود و تصمیمگيرى برايش آسانتر میشود.
در عرض يک هفته پس از شروع مصرف دارو متوجه روند بهبود خواهد شد اما احتمالا تا حدود ٨-٦ هفته همه اثرات را نمیبيند.
اين امر بستگى به میزان افسردگى فرد دارد. اگر اولين بار باشد که دچار افسردگى میشود احتمالا پزشک به مدت شش ماه دارو تجويز میکند.
اگر براى بار دوم دچار اين حالت شده حدودا يک سال دارو توصيه میشود اما در صورتى که سومین يا چهارمین تجربه افسردگى باشد شايد براى چند سال بايد دارو مصرف شود تا افسردگى مجددا بازنگردد.
براى کاهش استرس چه کنيم؟
اولين اقدام تشخيص به موقع علائم است. اولين نشانههاى هشداردهنده استرس شامل احساس فشار در شانه و گردن، يا گره کردن مشت است.
اقدام بعدى انتخاب روش مقابله با آن است. يک راه، اجتناب از آن عاملى است که بنظر می رسد عامل استرس باشد. اما اغلب چنين چيزى ممکن نيست.
راه دوم تغيير نحوه واکنش به استرس است که معمولا بهترين راه محسوب میشود.
به هر حال راهکارهايى براى مقابله با استرس وجود دارند که به برخى از آنها اشاره میشود:
- نگران آنچه در کنترل شما نيست، نباشيد.
- براى موقعيتهايى که میدانيد استرسزا هستند مانند يک مصاحبه شغلی، خود را آماده کنيد.
- هر گونه تغييرى را تنها يک تغيير در نظر بگيريد و آن راتهديدى بر زندگى بشمار نياوريد.
- بکوشيد کشمکشهايى که بين شما و ديگران وجود دارد را بر طرف کنيد.
- در صورت مشاهده علائم از خانواده، دوستان نزديک و يا پزشک کمک بخواهيد.
- برنامه ورزشى منظمی را دنبال کنيد.
- رژِيم غذايى سالم و خواب کافى داشته باشيد.
- با روابط اجتماعى بيشتر، سرگرمی و ورزش گروهى خود را از شرايط استرسزا دور کنيد.
