۲۴مهر نخستين كسى كه اثرات كاملاسترس بر روى بدن را بررسى كرد، درگذشت /روزشمار تاريخ پزشكی/
1385/07/23
۲۴ مهر برابر با ۱۶ اكتبر ۲۰۰۶ است. ۲۴سال پيش در چنين روزى «هانس هوگو برونو سليه» آندوكرينولوژيست اتريشیالاصل كانادايى درگذشت.
هانس سليه، براى نخستين بار به بررسى كامل اثرات استرس بر بدن انسان پرداخت.
سليه، استرس را به عنوان «پاسخ نامشخص بدن به هر گونه تقاضا» ناميده است.
وی، همچنين مفهوم «حالت سازگارى عمومی» را ابداع كرد. حالت سازگارى عمومى پاسخ خودبخودى به هرگونه تهديد بدنى يا احساسى نسبت به سلامت يك ارگانيزم است.
استرس، گاه سبب رسيدن آسيبهاى فراوانى به فرد و سازمان میشود. فشار روانى در فرد باعث میشود كه بدن وظايفى را كه بطور عادى و به سادگى میتواند انجام دهد با دشوارى بيشترى به انجام برساند.
نزاع با يك همكار، محروم شدن از پاداش، دير رسيدن به سر كار، پيش آمدن يك مشكل مالى و از دست دادن يكى از نزديكان همه نمونههائى از فشار روانى فردى است.
براى اولين بار درسال ۱۹۰۸ اثرات مفيد و مضر استرس بر روى فرد توسط «يركز و دادسون» مطرح شد. آنان دريافتند كه عملكرد فرد با افزايش مقدار استرس تا نقطه اپتيمم يا بهينه، بهبود میيابد.
اين موضوع اين نكته را بيان میكند كه استرس اگر بيش از اندازه كم باشد نيز به اندازه استرس زياد و اضافی، مشكل آفرين است. به بيان ديگر سطح مطلوب استرس بهترين عملكرد را در فرد ايجاد میكند و البته اين سطح مطلوب در افراد و سازمانهاى مختلف متفاوت است.
هانس سليه با تشريح تفاوتهائى كه بين اسب مسابقه و لاك پشت وجود دارد سطح مطلوب استرس را در افراد مختلف توضيح میدهد.
او میگويد: بعضى افراد به هنگامى كه نيازهاى زيادى دارند و استرس بسيار زيادى بر آنها وارد میشود كارشان را بهتر انجام ميدهند. اين گونه افراد مانند اسب مسابقهاند كه سطح مطلوب استرس در آنها بسيار بالا است.
اما افرادى هم هستند كه بهترين عملكرد آنها زمانى است كه نيازهاى كمترى دارند و استرس كمترى را تجربه میكنند. آنها مثل لاك پشت سطح مطلوب استرس شان نسبتا پايين است.
به اعتقاد وی، در واقع حد مطلوب استرس در هر فرد يا هر سازمان نشانگر سلامت آن فرد يا سازمان و مقدار مناسب استرس آنهاست. بنابراين استرس مفيد ضامن تندرستى فردى و سازمانى همراه با ريشه، انعطاف پذيری، قابليت سازگارى و سطح بالاى عملكرد است و استرس مضر شامل نتايج مخرب و منفى استرس است.
در چنين روزى در سال ۱۷۰۸ «آلبرشت فون هالر»، زيست شناس سوييسى و از پايهگذاران فيزيولوژى تجربى در برن به دنيا آمد.
او تحقيقات ارزشمندى در زمينههاى مختلفى چون فيزيولوژی، آناتومی، رويانشناسی، گياهشناسی، شعر و كتابشناسى علمى انجام داد.
هالر نخستين كسى بود كه مكانيسم تنفس و نيز فعاليت خود مختار عضله قلب را تشخيص داد. مهمترين بخش مطالعات او در مورد درك و فعاليت اعصاب و عضلات است كه پايهاى براى نورولوژى جديد شد.
