ديار فراموششدگان / نگاهى به مشكلات بيماران روانى (به مناسبت هفته سلامت)
1386/01/22
در شلوغى و تراكم جمعيت اتوبوس، جملات گنگ و نامفهومى كه با صدايى بلند از دهانش خارج شود، سرهاى مسافران را به سوى او چرخانده است.
لباسهاى نامرتب و ناموزون و حركات غير عادى وى باعث شده كه مسافران از وى فاصله بگيرند و با احتياط از كنارش بگذرند.
او يكى از صدها بيمار روانى است كه در گوشه و كنار كلان شهر تهران به حال خود رها شدهاند.
پيگيرى خبرهاى سالهاى اخير گوياى اين است كه بسيارى بيمارستانها و مراكز نگهدارى بيماران روانى به دلايل مالى و ... تعطيل شدهاند و بيماران زيادى بدون اينكه سرنوشت و آيندهاشان براى كسى مهم باشد، در گوشه و كنار شهر رها شدهاند.
رها شدن اين بيماران نه تنها خود اين بيماران را به خطر میاندازد بلكه امنيت ساير شهروندان و سلامت جامعه را نيز تهديد میكند.
به گفته رييس ستاد ساماندهی، درمان و توانبخشى بيماران روانى مزمن سازمان بهزيستى براساس آمارهاى موجود در وزارت بهداشت، هماكنون ۴۶هزار و ۳۰۰بيمار روانى مزمن شناسايى شده كه تنها ۲۳نفر آنان تحت پوشش خدمات سازمان بهزيستى هستند.
دكتر «فريد براتى سده» در گفت وگو با خبرنگار ايرنا گفت: بيمار روانى مزمن به كسى اطلاق میشود كه بيمارى او شروع و پيشرفت تدريجى داشته باشد، به مدت طولانى حدود دو سال دوام يابد، تمايل به عود داشته باشد و منجر به افت عملكرد و ايجاد ناتوانى يا معلوليت شود.
وى بيماریهاى مزمن روانى كه در ايران شايع هستند را به ترتيب اسكيزوفرنى، اختلالات شخصيتى و بيمارى اوتيس عنوان كرد.
به گفته براتى سده، تعداد يك ميليون و چهارصد و هشتاد هزار تخت روانى در دنيا وجود دارد كه ۶۸/۶درصد از آنها در بيمارستانهاى روانى قرار دارند اما در كشور ايران تختها بسيار كمتر از نياز بيماران است و بسيارى از بيمارستانهاى روانى نيز به علت مشكلات مالى رو به تعطيلى رفته است.
وى افزود: در سازمان بهزيستى خدمات به بيماران روانى مزمن كه اسكيزوفرنى يا داراى اختلالات عاطفی، اضطرابی، روانی، عضوی، شناختی، زوال عقل و اختلالات ناقص رشد باشند، ارايه میشود.
رييس ستاد ساماندهى بيماران روانى بهزيستی، با بيان اينكه در آييننامه مصوب دولت در سال ٨٠، توليت بيماران روانى به بهزيستى واگذار شد، افزود: با توجه به اينكه بيماران روانى نيازمند توانبخشى هستند و متولى توانبخشى در كشور بهزيستى است، اين وظيفه به سازمان بهزيستى محول شد.
براتى گفت: از آنجا كه شناسايى بيماران روانى مزمن از اولويتهاى كارى بهزيستى بعد از تصويب آييننامه ساماندهى بيماران روانى بود، از سال ٨٠، يك هزار و ۷۰۰بيمار مجهولالهويه و رها شده در شهرها جمعآورى شدند.
وى اصلیترين مشكل خدماترسانى به بيماران روانى را كمبود تخت عنوان كرد و افزود: هماكنون شش هزار و ۷۰۰ تخت براى بيماران روانى وجود دارد در حالى كه ۲۵هزار تخت مورد نياز است.
رييس ستاد ساماندهی، بيماران روانى مزمن سازمان بهزيستى گفت: ۴۰درصد بيماران شناسايى شده در مراكز شبانهروزى به سر میبرند و ۸۵مركز شبانهروزى و ۱۴مركز سرپايى در كل كشور به بيماران روانى خدماترسانى میكند كه دو سوم اين بيماران مرد و يك سوم را زنان بيمار تشكيل میدهند.
براتى كمبود اعتبارات سازمان بهزيستى براى خدماتدهى به بيماران روانى را از مشكلات ديگر اين سازمان دانست.
وى افزود: از آنجا كه نگهدارى بيماران روانى بالا است، سازمانهاى بيمهگر از بيمه كردن اين بيماران خوددارى میكنند كه خلاف قانون است.
وى مشكل اصلى سازمانهاى بيمهگر براى بيمه بيماران روانى را در هتلينگ (خدمات بسترى) عنوان كرد و افزود: سازمانهاى بيمهگر میگويند با توجه به اينكه هزينه اقامت و درمان بيماران روانى بسيار زياد است، فقط تا چهار ماه هزينه بسترى آنان را تقبل میكنند.
اين مسوول گفت: از آنجا كه مردم ما خير هستند بايد اين قابليت براى كمك گرفتن از مردم در ساماندهى اين بخش شناسايى و ارتقا داده شود.
رييس ستاد ساماندهی، درمان و توانبخشى بيماران روانى در بهزيستى اضافه كرد: در زمان حاضر سه نوع فعاليت در ارتباط با بيماران روانى مزمن در سطح كشور انجام میشود كه شامل ايجاد مراكز نگهدارى از اين بيماران با همكارى بخش خصوصی، ايجاد ظرفيتهاى روزانه و حمايت از خانوادههايى است كه حاضر به مراقبت از بيماران در خانههاى خود هستند.
به گفته وی، در سطح كشور ۲۰مركز روزانه با يك هزار ظرفيت به بيماران روانى مزمن خدمات درمانى و توانبخشى ارايه میكنند كه از اين تعداد ۱۲۰ ظرفيت مربوط به آموزش كودكان اوتيسم است.
دكتر «طاهرخانی»، رييس مركز درمان بيماران روانى «ماهان» نيز با اشاره به مشكلات بيماران روانى در كشور گفت: براى رسيدگى به ايتام و سالمندان اراده عمومى تقويت شده، اما براى رسيدگى به بيماران روانى جامعه چندان حساس نشده است.
وى اطلاعرسانى براى جذب كمكهاى مردمى در اين بخش را بسيار ضرورى دانست و افزود: بيماران روانى مزمن به نوعى معلول محسوب میشوند و بايد براى سلامت آنان و امنيت و سلامت جامعه، از رها شدن آنان در كوچه و خيابان جلوگيرى كنيم.
طاهرخانى تصريح كرد: حدود چهار سال است كه در زمينه تجهيز و راه اندازى مراكز درمان بيماران روانى درحال فعاليت و پيگيرى هستيم و با وجود همه نقايص، به تلاش براى رفع مشكلات پيش رو ادامه میدهيم.
